Nang umalis kami sa nakatutuwang Kabul, nakatayo ako sa ilalim ng napakalaking puting bandila, nakatingin sa labas ng lungsod at iniisip kung paano ako napunta doon. Ngayon ay oras na upang iwanan ang kabisera ng Afghanistan at magtungo sa Bamiyan at Band-e Amir.
Nakasalubong namin si Ali – ang aming gabay para sa natitirang bahagi ng paglalakbay na ito sa Afghan – at tumungo sa kanluran, ipinagpalit ang mga masikip na trapiko at maalikabok na kalye ng Kabul para sa mga bundok, nakakataas na mga kalsada, sinaunang kasaysayan at ilan sa mga pinakaasul na lawa na nakita ko.
Sa madaling salita, ang pakikipagsapalaran ay malapit nang maging higit pa, erm… patayo.
Sa kalsada sa Afghanistan
Pag-alis sa Kabul, ang tanawin ay kapansin-pansing nagbabago.
Dinadala tayo ng daan patungo sa Bamiyan sa lalong bulubunduking bansa, na may napakalaking kalawakan ng mga bato at tigang na dalisdis, na sinira ng paminsan-minsang bukirin at nakakalat na mga nayon.
Isang maliit na tindahan sa kahabaan ng kalsada patungong Bamiyan at Band-e Amir. Ang mga inuming enerhiya ay sikat sa Afghanistan.
Ang paglalakbay mismo ay hindi malilimutan bilang ang destinasyon. Ang tanawin ay patuloy na nagbabago – mula sa lambak patungo sa bundok hanggang sa mabatong bangin hanggang sa bukas na kapatagan. At mayroong isang pambihirang pakiramdam ng malayo.
Mayroong ilang mga checkpoint ng Taliban sa kahabaan ng kalsada sa pagitan ng Kabul at Bamiyan. Minsan kaming napahinto at hiniling na ipakita ang aming mga pasaporte. Sa lahat ng iba pa, kami ay kumakaway nang walang tanong. Kailangan ko lang tandaan na magsuot ng headscarf bago lumapit sa isa.
Sa madaling salita, walang problema.
Sa bandang huli ay narating namin ang Bamiyan, kung saan huminto kami sa isang maikling tanghalian, pagkatapos ay dumiretso sa Band-e Amir.
Ang malayong daan patungo sa Band-e Amir
Hindi namin tinatahak ang pangunahing daan patungo sa Band-e Amir. Sa halip, dumaan kami sa alternatibong kalsada, dahil walang mga checkpoint sa rutang ito. Ang mga babaeng naglalakbay sa pangunahing daan patungo sa Band-e Amir ay madalas na hinahinto.
Ang backroad na ito ay isang makitid na track na hiwa sa gilid ng bundok. Sa isang tabi ay bato; sa kabila ay isang manipis na patak. Walang mga guardrail, at para sa mahabang kahabaan ang gilid ng kalsada ay tila nawawala diretso sa lambak sa ibaba.
Ito ay lubos na posible para sa dalawang kotse upang pumasa sa bawat isa dito, Ali insists. Ayaw kong maniwala. At kung may lumitaw, tiyak na lalabas ako ng kotse hanggang sa lumipas na ang pagdaan na iyon.
Ang aming driver ay mahusay, na ganoon din. Umikot kami sa isang liko at may nag-iisang asno, mga sentimetro lang mula sa patak. Tahimik lang akong nakaupo hanggang sa makalampas na kami.
Mag-ingat, maliit!
Pagkatapos ay dumating ang isa pang liko. At isa pa.
Paikot-ikot ang daan. Ang mga maluwag na bato ay umuusok sa ilalim ng mga gulong. Ang pagtingin sa labas ng bintana ay nagbibigay sa akin ng walang patid na tanawin diretso sa gilid ng bundok, kaya mabilis akong nagpasya na ang pagtingin sa unahan ay ang mas magandang opsyon. O kahit ipikit ko ang aking mga mata nang buo. Ang sikolohiya ay isang nakakatawang bagay.
Sa isang punto ay lumiliko ang kalsada sa paligid ng isang bangin at nakikita ko ang lambak na bumubukas sa ibaba. Malayong-malayo sa ibaba. Walang anuman sa pagitan ng kotse at ang pagbagsak. Walang crash barrier, walang bakod, walang iba kundi isang makitid na guhit ng kalsada at walang laman na espasyo.
Ang driver ay nagpapatuloy nang mahinahon, nakikipag-ayos sa mga liko na tila ito ang pinakakaraniwang paglalakbay sa mundo.
Biglang lumitaw ang isang maliit na burol. Kakaiba, ang bilis ng driver. Lahat kami ay nagtataka kung ano ang nasa tuktok ng burol na ito.
Kinunan ng video ni Mel ang maliit na short na ito mula sa front seat. Panoorin hanggang dulo 😄.
Anong laking ginhawa ang lumabas sa sasakyan, kahit na ilang minuto lang!
Ang anim na lawa ng Band-e Amir
Kapag naalala kong huminga muli, napagtanto kong nasa talampas na kami. Tumingin ako sa paligid, at nandoon sila: mga lawa na napakaimposibleng asul na halos hindi sila mukhang totoo.
Walang larawan ang makapaghanda sa akin para sa nakamamanghang eksenang ito.
Ang Band-e Amir ay ang unang pambansang parke ng Afghanistan. Ang malalim na asul na tubig ay nasa pagitan ng malalawak na bangin ng maputlang bato, na halos walang nakapaligid dito upang matakpan ang tanawin. Ang anim na lawa ay pinaghihiwalay ng natural na travertine (freshwater limestone) na mga dam na mataas sa malawak na hanay ng Hindu Kush, na lumilikha ng isang serye ng napakalaking pool. Ang matinding kulay ay resulta ng dalisay na hangin sa bundok at napakalinaw na tubig.
Sa talampas ay isang nag-iisang motorbike, at isang lalaki – ang may-ari nito, siguro – nakaupo lang doon, sa gilid mismo ng bangin!
I daren’t look at him, for fear of having to watch him falls, so I focus on the bike instead.
Matapos ang kaguluhan ng Kabul at ang walang katiyakang daan sa bundok, ang katahimikan dito sa itaas ay pambihira. Walang busina, walang trapiko, walang ingay sa lungsod, walang umaalingawngaw na masamang usok sa ating mukha. Mga bundok, tubig at napakalaking kalangitan.
Limang minuto ang nakalipas, nanumpa ako na hindi na muling makakadaan sa nakakatakot na kalsadang ito. Ngayon, nakatayo dito na nakatingin sa mga lawa, sa tingin ko, kahit papaano, sulit ang bawat isang kilometro.
Band-e Amir village at Lake Band-e Haibat
Bumaba kami sa nayon, isang napaka-relax na lugar. Binubuo ang nayon ng isang maliit na kalye na may ilang mga tindahan at ilang mga lugar ng mga akomodasyon sa mga burol sa paligid. Nakakarelax ang vibe. Medyo nakakarelax din ako, higit pa sa ilang minuto lang ang nakalipas. Bagama’t… Hindi ko maiwasang isipin ang pagbabalik. Tinatahak namin ang pangunahing kalsada pabalik, at sinabi ni Ali na ito ay mas masahol pa. Aray!
10 minutong lakad mula sa nayon ang Band-e Haibat, ang pinakamalaki at pinakamalalim sa anim na lawa.
Ang ilang lokal ay nasa lawa sa mga paddle boat na hugis swans, at siyempre kailangan naming sumali. (Ang pagrenta ng swan ay nagkakahalaga ng 300 Afghani – 4 EUR/5 USD – sa loob ng 1 oras.)
Malapit na kaming maglibot-libot sa nakakagulat na asul na tubig na ito, mga bundok sa buong paligid. Medyo surreal ang pakiramdam – bahagi ng ekspedisyon sa bundok, bahagi ng holiday resort.
Sinamantala pa ni David ang pagkakataong lumangoy. Ang panonood sa kanya na mawala sa tubig, kumikislap laban sa tigang na mga bundok ng Hindu Kush, milya at milya mula sa kahit saan kahit na malayong pamilyar, ay nagpaparamdam sa buong eksena – na para bang tayo ay gumala sa isang uri ng panaginip sa bundok.
Tingnan mula sa swan
Ang araw ay gumagawa ng kanyang huling pagbaba. Oras na para umalis sa lawa at gumala pabalik sa nayon ng Band-e Amir. Ang isang tao ay malamig at basa, at nangangailangan ng isang tasa ng tsaa.
Pagkatapos ng kamangha-manghang tanawin, ang nayon ay tila halos karaniwan: isang maliit na pamayanan kung saan ang pang-araw-araw na buhay ay nagpapatuloy sa ilalim ng ilan sa mga pinakamataas na bundok sa mundo. Ito ay isang kapaki-pakinabang na paalala na ito ay hindi lamang isang magandang backdrop para sa mga manlalakbay; ang mga tao ay talagang nakatira at nagtatrabaho dito.
Sa nayon ay nakilala namin ang isang Polish na manlalakbay na nagmo-motorsiklo sa Afghanistan nang mag-isa. Nagkaroon siya ng ilang problema sa paghahanap ng matutuluyan sa nayon; hindi lahat ng dako ay bukas, o magagamit sa, mga dayuhan.
Nayon ng Band-e Amir
Ang pangunahing daan pabalik
At ngayon ay oras na para sa kalsada pabalik sa Bamiyan, kung saan kami magpapalipas ng gabi. Nagtataka ako (read: dreading) kung gaano kalala ang posibleng maging pangunahing kalsada? At ngayon ginagawa namin ito sa dilim! Hinanda ko ang sarili ko.
Tulad ng lumalabas, ang kahulugan ni Ali ng isang masamang kalsada ay medyo iba sa akin.
Para kay Ali, ang isang masamang kalsada ay isang malubak na daan. Para sa akin, ang isang masamang kalsada ay isang makitid na strip ng graba na nakakapit sa gilid ng isang bundok na may isang manipis na patak ng ilang sentimetro mula sa mga gulong.
Ang pangunahing daan ay, talagang lubak-lubak. Sobrang bumpy. Ngunit ito ay malawak din, at, higit sa lahat, wala kahit saan malapit sa anumang nakakatakot na patak. Kukunin ko ang bumpy anumang araw.
Lumalabas na ako ay nag-aalala para sa wala.
Nagsimula ngayon sa pagmamadali ng Kabul. Pagkatapos ng mahabang kalsada sa kabila ng mga bundok patungo sa Bamiyan at Band-e Amir, kasama ang nakakatakot na backroad, at ang drama lang ng tanawin, hindi ko maisip ang isang mas kamangha-manghang pagtatapos ng araw.
Susunod na araw sa Bamiyan
Ang Bamiyan mismo ay nakaupo sa isang malawak na lambak na napapalibutan ng mga dramatikong kabundukan at ngayon ang araw natin para maglibot sa Bamiyan.
Sa kasamaang palad, ang aking digestive system ay may iba pang mga plano.
Sa gabi, anuman ang namumuo sa wakas ay nagdedeklara ng digmaan. Hindi ko sinisisi ang pagkaing Afghan – ito ay sa akin at sa aking maliwanag na kamangmangan sa nakakaparalisadong epekto ng loperamide. Ako ay nasa Haiti kamakailan lamang; isang banayad na sakit ng tiyan ay nagsimula doon, at tila ako ay labis na nabayaran.
Kaya habang papalabas sina Mel at David para tuklasin ang lambak, nananatili akong mahigpit na nakadikit sa aking silid sa hotel ngayong umaga. Isang kahihiyan, dahil talagang inaabangan ko ito, lalo na ang makita ang lugar kung saan dating nakatayo ang mga sinaunang Buddha.
Ang dalawang siglong gulang na mga estatwa ng Buddha ay dating nakatayo na inukit sa mga bangin dito, 55 at 38 metro ang taas, ayon sa pagkakabanggit. Noong 2001, sinira sila ng Taliban, naiwan lamang ang malalaking bakanteng mga niches.
Nakalulungkot, ito ay kasing lapit ko. Hindi ba ito lamang ang pinaka-kahanga-hangang tanawin mula sa balkonahe ng silid ng hotel kailanman, bagaman?
Ito ay isang kakaibang sensasyon, tinitingnan ang isang bagay na alam ko sa pamamagitan ng mga litrato at mga libro ng kasaysayan, at pagkatapos ay napagtanto na ang aktwal na tinitingnan ko ay ang espasyo kung saan ito dating.
At kahit mula rito, kapansin-pansin ang mga bakanteng espasyo – dahil wala na ang mga eskultura. Tumingin ako sa kawalan. Isang malaking kawalan. May isang bagay na nakatayo dito sa loob ng halos 1500 taon, at pagkatapos ay biglang wala na sila.
Posibleng umakyat sa Buddha niches at galugarin ang mga kuweba sa likod ng mga ito, at tingnan ang lambak mula sa loob. Walang nakatayo sa harap nila o umakyat sa mga bangin para sa akin. Ngunit narito ang ilan sa mga visual ni David, para bigyan ka ng ideya:
sa hagdan –
– at mula sa loob ay nakatingin sa labas:
Ang site ay patotoo sa malagim na pagkawasak ng Taliban sa dalawang nakatayong estatwa ng Buddha, na yumanig sa mundo noong Marso 2001.
UNESCO
May isang bagay na lubhang malungkot tungkol sa pagtingin sa napakalaking walang laman na mga niches. Ito ay parang isa sa pinakamalungkot na UNESCO World Heritage site na nakita ko – at nakakita ako ng ilang…
Hindi ito lubos kung paano ko naisip na maranasan si Bamiyan. Ngunit marahil iyon ay angkop sa sarili nitong paraan. Ang mga walang laman na niches ang nananatili, at para sa akin, sila ay naging tanawin mula sa balkonahe ng hotel.
Tatlong araw, isang libong mga impression
Ang tatlong araw sa Afghanistan ay hindi halos sapat na oras upang maunawaan ang bansa, siyempre. Hindi pa ito sapat na oras upang scratch ang ibabaw.
Ngunit ito ay sapat na upang makagawa ng isang walang katotohanan na koleksyon ng mga alaala: trapiko sa Kabul na tila umaandar ayon sa sarili nitong mga batas, pagbili ng isang abaya, pagala-gala sa kasiya-siyang katahimikan sa Babur Garden, pag-browse sa mga tindahan ng Chicken Street, pagharap sa walang katapusang sunud-sunod na mga karpet at pagbili ng isang ganap na kakila-kilabot na sakop ng Kalashnikovs, mga tangke na nakatayo, at nanonood ng mga gemstones. sa ilalim ng napakalaking watawat ng Afghan, nakatanaw sa nakapangingilabot na asul ng mga lawa ng Band-e Amir, at sa wakas ay nakikita ang walang laman na mga niches ng Bamiyan Buddhas (mula sa balkonahe).
Ito ay isang paglalakbay ng hindi pangkaraniwang mga kaibahan.
Magulo at mapayapa. Sinaunang at nakakagulat na moderno. Siksikan at halos walang laman. Maganda at minarkahan ng isang kasaysayan na imposibleng balewalain.
At sa sahig sa bulwagan sa bahay, mayroon akong nakatutuwang Afghan na karpet.
Sa tuwing titingnan ko ito, naaalala ko ang tindahan, ang mga bundok, ang trapiko, at ang bahagyang surreal na naisip na, oo, talagang naglakbay ako sa kalagitnaan ng mundo at umuwi na may dalang Afghan war rug.
Ilang praktikal na Afghanistan
- Nag-book kami ng aming paglalakbay kasama si Ali Reza Mahboobi. Iminungkahi niya ang isang ruta at mga pagpipilian sa tirahan, at gumawa ng anumang mga pagbabago na gusto namin (at gusto namin ng ilang). Malamang na hindi kami ang pinakamadali sa mga customer; Nanatili kami ni Mel ng tatlong araw, habang nanatili si David ng ilang dagdag na araw at binisita rin ang Mazar-i-Sharif. Masaya naming inirerekomenda ang mga serbisyo ni Ali. PM mo ako para sa WhatsApp niya.
- Nag-stay kami ng isang gabi bawat isa sa Kabul Intercontinental Hotel (walang kaugnayan sa international chain), Bamyan Royal Hotel, at Kabul Central Hotel. Lahat ay maayos.
Lahat ng mga larawan ni Melissa G. Mitruen, David Røgler, at ako.
Ang Cultural Landscape at Archaeological Remains ng Bamiyan Valley ay isang UNESCO World Heritage site.
Narito ang higit pang mga UNESCO World Heritage site sa buong mundo.